مصطفى النوراني الاردبيلي
316
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
عبارت از همان تارهاست ، گلهاى زعفران را در موقع خود مىچينند و تارهاى آن را جدا مىكنند و آماده مىسازند . گياه زعفران در جاهاى معتدل كه سرماى سخت نباشد به ثمر مىرسد و پياز آن كاشته مىشود و پيازش شبيه پياز نرگس است و پس از سبز شدن در زمين باقى مىماند و هر سال گل و حاصل مىدهد . در ميان كردها دمكرده آن را براى تسكين درد و رفع سرفه مصرف مىكنند . زعفران ، گياهى چند ساله ، به ارتفاع ده تا سى سانتيمتر و داراى پيازى سخت مدور ، گوشتدار و پوشيده از غشاءهاى نازك و قهوهاى رنگ است . از وسط پياز زعفران كه در واقع قاعده ساقه گياه به حساب مىآيد تعدادى برگهاى باريك و دراز خارج مىشود كه سطح فوقانى آنها رنگ سبز ولى سطح تحتانى آنها ، رنگ سبز روشن دارد . از وسط آنها نيز به زودى ساقه مولد گل خارج مىشود كه در انتها به يك و گاهى به دو تا سه غنچه مولد گل ختم مىگردد . اين غنچهها معمولًا در فاصله ماههاى مهر تا آذر مبدل به گل مىشود . گلهاى زعفران ، ظاهر لولهاى باريك و دراز و منتهى به شش تقسيم بزرگ به رنگ بنفش يا بر حسب واريتههاى گياه به رنگهاى گلى و ارغوانى دارد . تعداد پرچم آن سه و مادگى آن مركب از خامه دراز منتهى به كلاله سه شاخ به رنگ قرمز نارنجى است . قسمت مورد استفاده اين گياه ، ناحيه انتهاى خامه و كلاله آن است كه تحت نام زعفران و در بازار تجارت مىشود . زعفران اثر مسكّن سرفه در برونشيتهاى مزمن دارد كه به علت اثر بىحس كنندگى آن بر روى انتهاى اعصاب حبابهاى ريوى است . از زعفران مىتوان جهت رفع بىخوابيهاى با منشأ تحريكات مغزى ، حالات تشنجى و درد دندان استفاده بهعمل آورد . زعفران محرك قوّه باه ، مقوّى اعضاء بدن ، مدر بول و حيض مسقط جنين و مسكن نيز مىباشد . زعفران داراى اسانس مخصوص و گلوكزيدهايى است به نام كروسين و پيكار . مقدار استعمال : دمكرده به مقدار 5 / 1 گرم درصد گرم آب ، تنطور 5 - 2 گرم در روز هر دو ساعت ده قطره و از خارج شربت آن را به لثهها براى تسكين درد دندان مىمالند .